تورات با حرفِ «الف» (א) که یک است آغاز نمی‌شود. با «بِت» (ב) که دو است آغاز می‌شود: בְּרֵאשִׁית (بِرِشیت، «در آغاز»). و در طومارِ تورات، این نخستین بِت بزرگ‌تر از همهٔ حروف نوشته می‌شود — یکی از «حروفِ بزرگِ» سنتِ ماسورا. آفرینش نه از یگانگی، بلکه از دوگانگی زاده می‌شود. عددِ دو، همان اصلِ مکملیت است: جهانی که همیشه دو رو دارد.

و چرا بِت؟ میدراش (بِرِشیت رَبّا ۱:۱۰) پاسخ می‌دهد: چون بِت از سه سو بسته است —از پشت، از بالا، از پایین— و تنها رو به جلو گشوده. یعنی: «رخصت نداری بپرسی بالا چیست، پایین چیست، پیش چیست، پس چیست» (میشنا، حگیگا ۲:۱). درست همان‌جا که هایزنبرگ سه هزار سال بعد ایستاد: مرزی برای دانستن، نوشته در شکلِ نخستین حرفِ آفرینش.

مکملیت تنها در نور نیست؛ در ذهنِ توست. کابالا دو نیرویِ نخستینِ آگاهی را می‌شناسد. חָכְמָה (خُخما، «خِرَد» = ۷۳) جرقه‌ای آنی است — نقطه‌ای که یکباره می‌درخشد، مانندِ ذرّه. בִּינָה (بینا، «فهم» = ۶۷) گستره‌ای است که آن نقطه را در خود می‌پروراند و پهن می‌کند، مانندِ موج. اندیشهٔ ناب و فهمِ گسترده: دو راهِ دانستن که هرگز در یک آن با هم نیستند.

پس دو گونه ندانستن هست. یکی مقدس است: بِتِ بسته، فروتنیِ کسی که می‌داند بی‌کرانه را با یک نگاه نمی‌توان گرفت. دیگری دشمن است: סָפֵק (سافِک، «شک») که فلج می‌کند — و عددش، ۲۴۰، دقیقاً برابرِ עֲמָלֵק (عَمالِک) است، نیرویی که کابالا آن را ریشهٔ تردید می‌نامد. عدمِ قطعیتِ فیزیک عیب نیست؛ فروتنی است. آنچه باید شکست داد، ندانستن نیست — سافِک است، شکی که تو را از عمل بازمی‌دارد.